Son çeyrekteki rakamlar inşaat sektörünün yüzünü güldürdü

21.04.2010

İnşaat yatırımları da krizden payına düşeni aldı. 2008’de 90.2 milyar TL olan inşaat yatırımları 2009’da 74 milyar TL’ye gerilerken, özel sektörün inşaat yatırımları da 60.2 milyardan 45.2 milyar TL’ye düştü. Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği’nin (GYODER)hazırladığı rapora göre, yabancıların Türkiye’deki mali riskleri de krizden etkilenen bir diğer kalem oldu.
2007’de 203.8 milyar dolarlık risk, 2008’de 152 milyar dolara gerilerken, 2009 yılında rakam, yükselişe geçerek 185.1 milyar dolara çıktı. 

Son çeyrek moral verdi
Geride bırakılan son üç yıla göre, yapı ruhsatları sayısı 2008’de önemli bir daralma yaşayarak 501 bin 5 adete inerken, 2009’da rakam, küçük bir artışla 508 bin 36’yı buldu. Yükseliş, büyük oranda son çeyrekteki sıçramadan kaynaklandı. 2009’un ilk üç çeyrek döneminde gerileyen konut yapı ruhsatları, yılın son çeyreğinde 188 bin 507 adet arttı. Konut kullanım izin belgeleri ise yapı ruhsatlarından çok daha yüksek oranda artış gösterdi. 2007’den beri sürekli çıkışta olan izin belgelerinde 325 bin 255’lik rakam, 2008’de 356 bin 358’e taşınırken, 2009’da ise 398 bin 611’e yükseldi. 

Normalleşme dönemi
İnşaatın 2009’da toplamda yüzde 16.3 oranında küçülerek krizden en fazla etkilenen, ancak bu dönemi en az hasarla atlatan sektör olduğunu belirten GYODER Başkanı Turgay Tanes ise, ortaya çıkan rakamları normalleşme döneminin başlangıcı olarak değerlendirdi. Tanes, “Konut arzında konut yapı ruhsatları daire sayısı verilerine göre dördüncü çeyrekte belirgin bir artış gözlemledik. Önümüzdeki dönemde bu artış devam edecektir. Arz kanadında da eski değerlere dönüş sinyalleri olduğuna inanmaktayız” diye konuştu. 

‘Kredi kullanımı artacak’
2009’u kaynak bulmanın zor olduğu bir dönem olarak değerlendiren Tanes, “Ancak itibarı ve potansiyeli yüksek olan firmalara kreditörlerin desteği devam etti. Tüketici finansmanında ise faizler düşerek Türkiye’de ilk kez yüzde 1’i altına indi. Önümüzdeki dönemde daha yüksek bir kredi kullanımı olacağını tahmin etmekteyiz” dedi.

AVM YATIRIMLARI AZALDI
GYODER’in hazırladığı rapora göre, 2009’da perakende harcamaları 241.4 milyar dolardan 203 milyar dolara geriledi. AVM yatırımlarında da frene basıldı. 2009’da toplam 23 AVM açılırken, kiralanabilir alan büyüklüğü ise 819 bin 140 metrekare oldu. Böylece Türkiye genelindeki AVM sayısı 214’e, toplam kiralanabilir alan büyüklüğü ise 5 milyon 234 bin 698 metrekareye ulaştı.
Turgay Tanes’in AVM’lerle ilgili yorumu ise şöyle oldu: “İddia edildiğinin aksine yeni yapılan AVM’lerde anormal boşluklar oluşmadı. Yeni metrekarelerin doldurulmasında da sorun yaşanmadı.”

YABANCILAR GAYRİMENKUL ALMAKTAN KAÇINDI
GYODER’in açıkladığı rakamlar, 2009’da yabancıların Türkiye’den gayrimenkul almak konusunda son derece temkinli davrandığını ortaya koyuyor. 2006’da yaptıkları alımla dikkatleri üzerlerine toplayan yabancılar, 2008’de 2 milyar 937 milyon dolarlık gayrimenkul satın aldı. Ancak, Merkez Bankası’nın verilerine göre, geçen yıl rakam, 1 milyar 820 milyon dolara geriledi. Son çeyrekte yabancıların temkinli davranışındaki esneme ise dikkat çekti. Son üç ayda yapılan alım 555 milyon doları buldu.
Turgay Tanes, yabancı ilgisi açısından 2010’un da muhtemelen 2009 gibi geçeceğini söyledi. Rakamın 2 milyar doları aşmayacağını belirten Tanes, oteller, hastaneler ve ofisleri talep görecek alanlar olarak gösterirken, AVM ve lojistiklere de talep olmayacağını kaydetti.

A TİPİ OFİSLERİN AVRUPA’DA YÜZDE 10’U, ASYA’DA YÜZDE 20’Sİ BOŞ
Turgay Tanes, kriz döneminde de merkezi iş alanlarında fiyatların yükselmeye devam ettiğine, doluluk oranlarının da tam kapasiteye ulaştığına dikkat çekti. Ancak, bu dönemde merkezi iş alanı dışındaki bölgelere doğru bir kayma da yaşandığını belirten Tanes, burada özellikle A sınıfı yerine B sınıfı ofis bölgelerine yönelim olduğunu vurguladı.
Öte yandan, İstanbul’un ofis stoku 2009’da da artmaya devam etti. 190 bin metrekare A tipi, 29 bin 500 metrekare B tipi ofis stoku eklenerek rakam, 2 milyon 877 bin 24 metrekareye yükseldi.
GYODER’in hazırladığı rapora göre, depoların metrakere kiraları ise 2008’deki 6 dolar seviyesinden 5 dolara geriledi.
Boşluk oranları ise 2004 yılında yüzde 16.5 iken 2008’de yeni arzların eklenmesiyle birlikte yüzde 25’e çıktı. 2009 yılında boşluk oranları A tipi alanlar için Avrupa yakasında yüzde 10, Asya yakasında ise yüzde 20 olarak gerçekleşti.

KREDİDE GENİŞLEME HIZI YAVAŞLADI
Turgay Tanes, konut kredilerinde önümüzdeki dönem gelişme beklediğini açıkladı. GYODER’in hazırladığı rapora göre, konut kredileri stokunda 5 milyar TL’lik bir yükseliş olsa da kriz, genişleme hızını yavaşlattı. Kredi stoku en yüksek olan il ise 17 milyar TL ve yüzde 37.9 payı İstanbul oldu.

KONUT KREDİLERİ STOKU
Yıl Değer   GSMH’ye oranı
 (Milyar TL) (Yüzde)
2008 37.54 3.95
2009 42.06 4.47

GAYRİMENKUL GELİRİNDE YÜZDE 7’LİK DARALMA
2009, kira oranlarında da gerilemenin yaşandığı yıl oldu. GYODER’in raporuna göre İstanbul’da ofis yatırımlarının getirisi 2009 yılında yüzde 7.25’e, alışveriş merkezi yatırımlarının getirileri yüzde 7’ye ve lojistik yatırımlarının getirileri de yüzde 7’ye geriledi.

SATIR BAŞLARIYLA SON ÇEYREK
-  ABD’de konut inşaat harcamaları artışa geçerken, konut fiyatları geriledi.
-  Alınan konut yapı ruhsatları sayısı 188 bin 507 adetlik artış gösterdi.
-  Konut kredileri son çeyrekte 3.1 milyar TL artarken, konut kredisi aylık faiz oranı ortalama 0.96 ile yüzde 1’in altına indi.
-  Açılan 7 AVM ile birlikte toplam AVM sayısı 214’e, toplam kiralanabilir alan büyüklüğü 5.23 milyon metrekareye ulaştı.

My Office’e beklentinin altında talep geldi
Ağaoğlu Grubu tarafından Batı Ataşehir’de hayata geçirilen My Office projesinin ihalesi dün gerçekleştirildi. İhalede 63 dükkan ve ofisten 15 bağımsız bölüme KDV hariç 15 milyon 296 bin TL’lik teklif geldi.
Ağaoğlu Şirketler Grubu Genel Müdürü Hasan Rahvalı, gelen düşük talebi,  “Türkiye’de bir ilki denedik. İlk defa hasılat paylaşımı yöntemiyle hayata geçirilen bir projede açık artırmayla ticari üniteleri ve ofisleri satmayı denedik. İhalede süre kısa geldi. Böyle bir süre için daha geniş zamana ihtiyaç varmış.
Bir de yatırımcı için ihaleye evrak hazırlamak ve kırtasiye işleri ile uğraşmak hiç alışık olmadıkları bir uygulama. Normal koşullarda bu fiyatlarla çok kolay satılması gereken bir gayrimenkullerdi.
Bundan sonrasında ne yapacağımızı Emlak Konut GYO yönetimiyle oturup konuşacağız” sözleriyle değerlendirdi.

Özel talepler var
İhalede 9 bağımsız bölüm için özel şartlı teklif olduğunu belirten Hasan Rahvalı, “Özel bir finans şirketi buradaki en büyük ofise talip. Fakat işlemleri yetişmedi. Ayrıca 8 ofis için de ayrı ayrı teklif var. Özel şartları var. Hepsinin tek bir katta olmasını istiyorlar” dedi.
Rahvalı, My Office’deki market alanı için de iki dev market zincirinin kiralamaya hazır olduğuna dikkat çekti.

GÜNÜN PROJESİ
Panoromik manzara sevenler için
Tetra Yapı’nın hayat verdiği Moodcity projesi, panaromik manzaradan hoşlananlar için ideal projelerden biri olarak görünüyor. Beylikdüzü Gürpınar’da toplam 8 bin metrekarelik alana kurulan ve 4 bin 600 metrekarelik inşaat alanına sahip olan proje, Marmara Denizi, Büyükçekmece koyu, körfez ve Büyükçekmece Gölü’ne hakim bir konumda kuruluyor.  Moodcity’de konutların yüzde 80’i hem deniz hem göl manzaralı. Proje, ayrıca İstanbul trafiğinin en önemli iki arteri TEM ve E-5’e direk bağlantısı bulunan bir noktada inşa edildi.
Moodcity projesinde alanları 60 ile 295 metrekare arasında değişen toplam 160 konut bulunuyor.
Konut tipleri 1+1, 2+1, 3+1 ve 5+1 olarak tasarlandı. Fiyatlar ise 164 bin TL ile 628 bin TL arasında değişiyor. Tamamı peşin ödemelerde yüzde 10 indirim uygulanıyor. Ayrıca yüzde 20 peşinatla liste fiyatı üzerinden 60 aya kadar vade farksız taksit uygulanıyor.
Projenin sosyal alanları arasında yüzme havuzu, spor salonu, fitness salonu, alışveriş merkezi, hobi alanları, yürüyüş alanları, kapalı otopark, kreş ve 24 saat güvenlik bulunuyor.

Erken indirimle 307 milyon kazandı
Toplu Konut İdaresi’nin (TOKİ), tapusunu hemen almak isteyen vatandaşlara yönelik düzenlediği, ‘borcunu erken kapat,tapunu hemen al’ kampanyasından yararlanmak için 7 bin 864 kişi başvururken, TOKİ’nin kasasına 307 milyon lira girdi.
Yapılan açıklamaya göre, idare kampanyadan 200 milyon lira gelir beklerken, başvuru öngörülenin üzerinde gerçekleşti. TOKİ tarafından 22 Mart-19 Nisan günleri arasında düzenlenen indirim kampanyasından yararlanmak için 7 bin 864 konut ve işyeri alıcısı başvururken, TOKİ, 307 milyon 25 bin lira gelir elde etti.
Açıklamada, TOKİ’nin geçen yıl düzenlediği erken ödeme kampanyasına göre katılımın yüzde 127 arttığı belirtildi. TOKİ’den yapılan açıklamaya göre, 22 Mart’ta başlayan erken ödemede indirim kampanyasına başvurular dün sona erdi. Kampanya kapsamında, TOKİ’den ev ya da işyeri alanların borçlarında, erken ödeme halinde, peşin ödemelerde yüzde 20, üç taksitli ödemelerde ise yüzde 17 indirim yapıldı.
TOKİ’nin, 2008 yılı sonuna kadar sattığı yaklaşık 133 bin konut ve işyeri nedeniyle, hak sahiplerinden 5.8 milyar lira civarında alacağı bulunuyor. İdare, nakit ihtiyacını gidermek amacıyla, zaman zaman erken ödeme indirimi yaparak, 10-15 yılda tahsil edebileceği bu tutarların bir bölümünü, daha kısa sürede toplamış oluyor.